Czy świadek może stać się oskarżonym w sprawie karnej?

Często spotykamy się z przekonaniem, że wezwany na przesłuchanie świadek to osoba, która widziała zaistniałe zdarzenie albo wie o czymś, co się wydarzyło – ale sama nie zrobiła nic złego w związku z zaistniałą sytuacją, więc nie musi się obawiać odpowiedzialności karnej. W praktyce sprawa wcale nie jest taka prosta. Organom śledczym zdarza się najpierw przesłuchać świadka, a potem postawić temu świadkowi zarzuty. Na czym dokładnie polega taki mechanizm? Kiedy świadek może stać się oskarżonym w sprawie karnej? Co powinien zrobić przed przesłuchaniem, żeby zminimalizować ryzyko oskarżenia? Sprawdź.

Wezwanie w charakterze świadka w sprawie karnej

Załóżmy, że dochodzi do jakiegoś incydentu. Przybywa policja. Czasem od razu kogoś zatrzymuje i stawia zarzuty, czasem nie, gdyż nie zawsze da się od razu zidentyfikować winnego. Zazwyczaj dochodzi do spisania wszystkich obecnych na miejscu zdarzenia, dzięki czemu organy ścigania mają pod ręką listę świadków i potencjalnych podejrzanych.

Jeżeli dochodzi do procesu karnego, policja, prokurator albo sąd może wezwać daną osobę na świadka. Kiedy ktoś otrzymuje takie wezwanie, zgodnie z art. 177 § 1 KPK ma obowiązek stawić się w celu złożenia zeznań. Jeśli to zignoruje, grozi mu kara finansowa i przymusowe doprowadzenie na przesłuchanie.

Co więcej, świadek ma obowiązek mówienia prawdy. Zgodnie z art. 183 § 1 KPK w sprawie karnej może się on uchylić od odpowiedzi jedynie wtedy, gdy istnieje narażenie na odpowiedzialność karną albo hańbę jego lub jego najbliższych. Natomiast  zupełnie inaczej sprawa wygląda z osobą podejrzaną lub oskarżoną. Ta nie ma prawnego obowiązku mówienia prawdy podczas przesłuchania, gdyż nie można nikogo zmusić, żeby sam się obciążył.

Kiedy dochodzi do postawienia świadka w stan oskarżenia?

Świadek może stać się osobą podejrzaną, a nawet oskarżoną (gdy dojdzie do wniesienia aktu oskarżenia). Nazywamy to konwersją roli procesowej. Jeśli organy śledcze nie wiedzą, kto popełnił dany czyn, podczas postępowania przygotowawczego badają okoliczności zdarzenia i usiłują wykryć sprawcę. Między innymi przesłuchują osoby obecne na miejscu zdarzenia lub posiadające jakieś przydatne informacje. Kiedy śledczy zbiorą wystarczająco dużo materiałów dowodowych, mogą dojść do wniosku, że przestępstwo prawdopodobnie popełnił świadek. Wtedy staje się on podejrzanym, a więc ponownie bierze udział w przesłuchaniu, tyle że w kompletnie innej roli.

Dosyć często organy ścigania wzywają daną osobę jako świadka, mimo że mają co do niej poważne podejrzenia, że w rzeczywistości jest sprawcą. Zaraz po przesłuchaniu stawiają tej osobie zarzuty, a więc czynią ją oficjalnie podejrzanym. Dlaczego tak się dzieje? Jak wspominaliśmy wyżej, świadek – w przeciwieństwie do podejrzanego – ma obowiązek mówić prawdę. Wykorzystanie jego zeznań przeciwko niemu to bardzo nieczyste zagranie, ale niestety się zdarza.

Trzeba się również liczyć z tym, że świadka, niezależnie od jego faktycznej winy, może obciążyć inna osoba składająca zeznania. Wtedy organy śledcze muszą dokładniej zbadać tę sprawę, a świadek zamienia się w podejrzanego.

To nie wszystkie sytuacje, w których świadkowi grozi postawienie w stan oskarżenia. Nawet jeśli nie zostanie uznany za podejrzanego w sprawie, w której zeznaje, może usłyszeć zarzuty. Na przykład składanie fałszywych zeznań albo przemilczenie wiąże się z karą pozbawienia wolności do lat ośmiu. Świadek powinien też uważać na to, co podczas przesłuchania mówi o innych, żeby nie narazić się na prywatny zarzut o zniesławienie.

Pełnomocnik świadka w postępowaniu karnym

Zdarza się, że osoba wezwana na świadka jest jedynie niewinnym obserwatorem. Zdarza się też, że to faktyczny sprawca lub współwinny. Niezależnie od okoliczności warto poszukać pomocy prawnej. Takie przesłuchanie to dla wielu ludzi trudna i zupełnie nieznajoma sytuacja, która wiąże się z ogromnym stresem – zwłaszcza że świadek nigdy nie ma pewności, czy nie grozi mu potem odpowiedzialność karna. Dlatego słusznym krokiem okazuje się skorzystanie z usług pełnomocnika, jakim jest adwokat.

Udział pełnomocnika zmniejsza ryzyko tego, że świadek stanie się podejrzanym lub oskarżonym. Przede wszystkim takie profesjonalne wsparcie prawne niweluje sporo stresu i niepewności. Adwokat może dokładnie przyjrzeć się całej sprawie i udzielić świadkowi porady, jak odpowiednio przygotować się do całego postępowania. Nawet niewinny człowiek musi zachować pewne środki ostrożności, żeby w stresie nie stracić głowy i nie ściągnąć na siebie dodatkowych problemów.

Ktoś, kto zna system prawny od podszewki i rozumie określony kontekst, będzie w stanie wychwycić niuanse i wzory niewidoczne dla zwykłej osoby. Na przykład to, w jaki sposób organy ścigania zbierają dowody, pozwala prawnikowi z dużym prawdopodobieństwem założyć, jakie pytania padną podczas przesłuchania albo czy planowane jest postawienie świadkowi zarzutów. Oczywiście nie znaczy to, że adwokat zagląda w kryształową kulę! Tak czy inaczej wielu rzeczy potrafi się domyślić – a tym samym pomóc świadkowi w odpowiednich przygotowaniach do zeznań.

Jeżeli szukasz takiego wsparcia albo masz jakiekolwiek pytania, skontaktuj się z nami. W naszej kancelarii prawnej w Lublinie każdego klienta traktujemy indywidualnie, opracowując możliwie najskuteczniejsze rozwiązania prawne.

Rozdzielność majątkowa a długi. Jak chronić się przed zobowiązaniami partnera?

Rozdzielność majątkowa a długi – zagadnienie to często powraca w kontekście par, które zawierając związek małżeński chcą zachować niezależność finansową, uchronić się przed zadłużeniem, niekontrolowanymi wydatkami partnera, czy też ryzykiem, które pociąga za sobą ryzykowna praca. Intercyza i rozdzielność majątkowa – bo o nich będziemy mówić – to ustroje niezbyt popularne w Polsce. Postanowiliśmy zatem bacznie się im przyjrzeć.

Czym jest rozdzielność majątkowa i intercyza?

Zacznijmy od podstaw, a konkretnie czym jest rozdzielność majątkowa? Jak wspomnieliśmy, jest to ustrój przeciwny do wspólności majątkowej, który automatycznie, na mocy ustawy (Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Art. 31) zaczyna obowiązywać po zawarciu związku małżeńskiego.

A zatem na czym polega rozdzielność majątkowa i czym różni się od intercyzy?

  • Intercyza – to nic innego jak umowa zawarta pomiędzy małżonkami lub narzeczeństwem. Jest to akt notarialny, który muszą zaakceptować obie ze stron. Intercyzę można podpisać przed, jak i po ślubie. Wyróżniamy różne intercyzy, a w tym:

              ○ rozszerzające wspólność majątkową,

              ○ ograniczające wspólność majątkową,

              ○ ustanawiające wspólność majątkową,

              ○ wyrównujące dorobek.

  • Rozdzielność majątkowa, co to – to jedno z następstw intercyzy. Wchodzi w życie w kilku przypadkach:

             ○  podpisania intercyzy,

             ○ odgórnego orzeczenia sądu,

             ○ na mocy prawa w sytuacjach wyjątkowych, kiedy, np. jeden ze współmałżonków staje się                           ubezwłasnowolniony. Rozwiązanie to dotyczy także osób, które ogłosiły swoją upadłość,

             ○ w momencie, kiedy wprowadzone jest orzeczenie o separacji.

Rozdzielność majątkowa – kiedy może nas uchronić przed długami, a kiedy nie?

Przejdźmy do sedna naszego artykułu, a zatem kiedy rozdzielność majątkowa nie chroni współmałżonków przed długami? Przede wszystkim w momencie, kiedy:

  • zadłużenie powstało przed podpisaniem intercyzy,
  • współmałżonkowie nie powiadomili wierzycieli o intercyzie i o rodzaju zawartej rozdzielności majątkowej.

Jeżeli oba te warunki nie zostaną spełnione, małżonkowie nie mogą powoływać się na intercyzę. Rozdzielność majątkowa a długi – czy istnieją sposoby, aby zaradzić takiej sytuacji? Jak najbardziej! Małżonkowie odpowiednio wcześniej powinni poinformować poszczególne podmioty o łączącej ich intercyzie. Można to zrobić na kilka sposobów. Za pośrednictwem:

  • CEiDG – dotyczy to przedsiębiorców, którzy mogą tu zawrzeć takie informacje,
  • wiadomości mailowej – wystarczy do kontrahentów lub konkretnych podmiotów wysłać wiadomość mailową z informacją o rodzaju podpisanej intercyzy. Jest to najskuteczniejsze rozwiązanie.

Czy są jeszcze przypadki, kiedy rozdzielność majątkowa nie chroni? Tak, w momencie kiedy:

  • jeden ze współmałżonków zaciągnął dług, a drugi świadomie wyraził na to zgodę,
  • zaciągnięty dług lub pożyczka miały na celu zaspokoić aktualne potrzeby całej rodziny.

W powyższym artykule wyjaśniliśmy co to jest rozdzielność majątkowa, kiedy obowiązuje, a kiedy nie chroni współmałżonków. Najczęściej decydują się na nią małżonkowie, którzy ze względu na specyfikę prowadzonej działalności, nie chcą obciążać partnera swoimi długami. Jako adwokat Lublin wiemy, że niektóre ze spraw w tym zakresie potrafią być skomplikowane, dlatego też polecamy nasze usługi. Zachęcamy także do zapoznania się z aktualną ofertą na naszej stronie internetowej: zniesienie współwłasności.

Czy można zrzec się praw rodzicielskich?

Rodzicielstwo bywa skomplikowane, a sytuacja prywatna, finansowa oraz relacje z bliskimi skłaniają do podejmowania najcięższych decyzji. Jak zrzec się praw rodzicielskich i czy w ogóle można? Według polskich przepisów nie jest to możliwe. Sprawy dotyczące rodzicielstwa są jednak bardziej skomplikowane, dlatego też postanowiliśmy trochę o nich opowiedzieć. 

Nie można zrzec się praw rodzicielskich, jednak można je utracić 

W polskim prawie zrzeczenie się praw rodzicielskich nie jest możliwe. Są jednak sytuacje, kiedy to sąd, na podstawie zebranych dowodów oraz zeznań, może podjąć decyzję o odebraniu ich rodzicom. Dzieje się tak w sytuacjach, kiedy rodzic:

  • nie chce lub nie jest w stanie w prawidłowy sposób wykonywać obowiązków rodzicielskich. Postawa taka może być w pełni świadoma, np. brak zainteresowania dzieckiem, częste wyjazdy, podróż do innego kraju na długi czas lub wynikać z pewnych przeszkód, np. pobyt w więzieniu,
  • zaniedbuje swoje obowiązki. Mowa tu o braku kontroli rodzicielskiej, niezwracaniu uwagi na edukację dziecka, czy też o zaniedbywaniu kondycji zdrowotnej dziecka,
  • rażąco nadużywa władcy rodzicielskiej. Pod tym zapisem kryje się wiele zachowań, które mogą występować w różnym nasileniu. Mowa tu nie tylko o stosowaniu kar, np. fizycznych, ale i o negatywnym wpływie na dziecko, np. zmuszanie do kradzieży, niemoralnego zachowania.

Temat zrzekania się praw do dziecka niestety często pojawia się w sądzie, a za każdą rozprawą stoją ciężkie historie, nieraz rozbite rodziny oraz nieszczęśliwe dzieci. Należy zatem podejść do niego z należytą powagą. Po zapoznaniu się z konkretnym przypadkiem sędzia może na stałe lub na jakiś czas odebrać prawa rodzicielskie. Innym wariantem jest ograniczenie władzy rodzicielskiej. 

Prawo rodzicielskie – co jeszcze warto wiedzieć?

Zostawmy za sobą pytanie o to, jak zrzec się praw do dziecka. Zamiast tego skupmy się na tym, w jaki sposób dziecko jest chronione. Nawet jeżeli jego rodzic zostanie pozbawiony praw rodzicielskich, to w dalszym ciągu:

  • zobowiązany jest do płacenia alimentów wyznaczonych przez sąd,
  • ma prawo do osobistej styczności z synem lub córką (mowa tu o odwiedzinach oraz spotkaniach),
  • dziecko ma prawo dziedziczenia po rodzicu (nawet w dalekiej przyszłości),

Rodzic pozbawiony władzy rodzicielskiej w dalszym ciągu ma prawo do kontaktu z dzieckiem, o ile sąd nie ograniczył spotkań i nie wydał na takowe zakazu. O ograniczeniach możemy mówić w przypadku, kiedy niepełnoletni trafi, np. do rodziny zastępczej lub placówki opiekuńczo-wychowawczej. 

Jeżeli jeden z rodziców chce ograniczyć kontakt dziecka z drugim rodzicem, może złożyć do sądu odpowiedni wniosek. Może on dotyczyć zakazu widywania lub ograniczenie odwiedzin do konkretnych terminów. 

Podsumowanie

W niniejszym artykule odpowiedzieliśmy na to, czy można zrzec się dziecka. Polskie prawo jest pod tym względem przejrzyste i nie pozostawia wątpliwości. W przypadku pytań jako kancelaria prawna Lublin jesteśmy do Państwa dyspozycji. 

Obsługujemy także: alimenty Lublin.

Zadośćuczynienie – co to jest i kiedy przysługuje?

Co to jest zadośćuczynienie? Terminem tym posługuje się wiele osób. Przede wszystkim kojarzy się (i to prawidłowo) ze świadczeniem na korzyść poszkodowanego. Większość osób, niezwiązanych z dziedziną prawa, ma jednak pewne trudności z jego rozwinięciem. Z tego względu postanowiliśmy rozwinąć ten temat w naszym artykule, a przy okazji podpowiedzieć, komu przysługuje zadośćuczynienie. 

Na czym polega zadośćuczynienie?

Zacznijmy od definicji. Co to zadośćuczynienie? Jest to odszkodowanie przyznawane osobie poszkodowanej, której została wyrządzona krzywda. Wysokość zadośćuczynienia jest zależna od rodzaju zdarzenia, a także skali konsekwencji, jakie po nim nastały. Otrzymane środki przeznaczane są na złagodzenie cierpienia psychicznego i fizycznego, a także wspierają finansowo osobę w wielu sferach życia. 

Jak ubiegać się o zadośćuczynienie?

Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę może być przyznawane w różnych sprawach. Warto wiedzieć, że aby uzyskać takowe świadczenie, należy w sposób merytoryczny oraz dokładny uzasadnić konieczność jego wypłacenia. Trzeba zwrócić się do stosownego podmiotu z pismem, w którym opisane zostało całe zdarzenie. Czasami dana osoba nie jest w stanie fizycznie (na przykład po wypadku) tym się zająć. Niekiedy także napisanie pisma przerasta możliwości wielu poszkodowanych. Co w takiej sytuacji? Czy musimy pogodzić się z tym, że ubezpieczyciel odmówi nam przyznania rekompensaty? W żadnym wypadku. 

Zadośćuczynienie za krzywdę przy pomocy kancelarii

Nie trzeba dokładnie wiedzieć, na czym polega zadośćuczynienie. Każdy w końcu ma prawo do roszczeń – w chwili bezradności warto zwrócić się o pomoc do specjalistów z zakresu prawa. Prawnicy, po zapoznaniu się z niezbędnymi szczegółami, podpowiedzą jakie należy podjąć działania. Odpowiedzą także na wszystkie nurtujące pytania, np. jaka jest różnica pomiędzy zadośćuczynieniem a odszkodowaniem. Wytłumaczą także, czym jest zadośćuczynienie i jak można o nie walczyć w danej sytuacji. Najczęściej, już na pierwszym spotkaniu, przedstawiciel kancelarii przedstawia plan działania, jak i pewne przewidywania. Analizując podstawę dochodzenia zadośćuczynienia, jest w stanie mniej więcej określić przedział jego wysokości. 

Kancelaria nie tylko zajmuje się sprawami uzyskiwania zadośćuczynienia, ale także wieloma innymi. Przykładem mogą być sprawy karne Lublin.

Jakiej kwoty za doznaną krzywdę można się domagać?

Tak naprawdę nikt nie jest w stanie dokładnie przewidzieć, czy na pewno doznana krzywda kwalifikuje się do otrzymania świadczenia pieniężnego. Co więcej, nikt nie jest w stanie dokładnie stwierdzić, na jaką kwotę zostanie wyceniona szkoda, uszczerbek na zdrowiu, czy też strata majątkowa. Zadośćuczynienie pieniężne jest wypłacane po przeanalizowaniu wniosku, czy też pozwu o zadośćuczynienie. Kluczowe jest znalezienie podstawy prawnej do jego wypłacenia. 

Na pewno nie warto się poddawać. Wiedząc już, co to znaczy zadośćuczynienie, należy przede wszystkim gromadzić dowody, aby spełnić wszelkie wymogi prawne. Czas pokaże, czy się uda. Podczas przygotowań oraz sporządzania pism, może pomóc kancelaria Lublin.

Czy można spłacić grzywnę w ratach? Odpowiadamy

Czy grzywnę można płacić w ratach? To pytanie zadaje sobie każdy, kogo czeka kara grzywny, a nie jest w najlepszej sytuacji finansowej. Dzisiaj podpowiemy czy jest możliwe jej spłacanie zgodnie z harmonogramem rozłożonym w czasie, a jeśli tak to, jakie trzeba spełnić warunki. 

Czym jest grzywna i kiedy zostaje nałożona na sprawcę?

Grzywna jest karą nakładaną przez sąd w wyniku dokonania wykroczenia lub przestępstwa. Może być ona obecna także przy karze pozbawienia wolności. Jest ona jedną z najłagodniejszych kar, które może orzec sąd podczas rozprawy. 

Czy grzywnę można rozłożyć na raty i spłacać ją sukcesywnie?

Grzywna określana jest przez sędziego jako liczba stawek oraz ich wysokość do zapłaty przez skazanego. Nierzadko jest to dosyć duża suma, dlatego została uregulowana instytucja w kodeksie karnym (art. 49), która ułatwia spłacenie całej kwoty. Możliwość uzyskania pozwolenia na rozłożenie grzywny na raty jest uwarunkowana 2 kwestiami.

Pierwsza z nich obejmuje występowanie ciężkich skutków finansowych obejmujących nie tylko samego skazanego, ale także jego rodzinę i podopiecznych. Drugie ograniczenie, które może wstrzymać spłacanie grzywny w ratach to okres rozłożenia całej kwoty, który nie przekracza 1 roku. W ten sposób jeśli nie ma możliwości spłacenia grzywny w ciągu roku przez skazanego, wtedy może być ona przeciągnięta do 3 lat.

Jak zyskać możliwość rozłożenia grzywny na raty?

Jeśli już wiesz, czy karę grzywny można rozłożyć na raty, należy odpowiedzieć na pytanie jak złożyć wniosek o rozłożenie grzywny na raty. Gdy nie ma się możliwości spłacenia grzywny poprzez posiadanie majątku lub oszczędności, a jednorazowe pozbycie się dużej sumy mogłoby być tragiczne w skutkach dla rodziny skazanego, warto udać się do prawnika, który podejmuje sprawy karne Lublin

W dokumencie należy wskazać przede wszystkim swoją sytuację finansową oraz wszystkie obowiązkowe opłaty, które ciążą na skazanym. Mogą to być świadczenia alimentacyjne lub pieniądze na utrzymanie małżonka oraz dzieci, w przypadku wspólnego zamieszkania. Równie istotnym faktem może być niekorzystny stan zdrowia skazanego lub jego najbliższych, co przekłada się na stan finansowy rodziny. Dobrze jest, aby powołane kwestie we wniosku były udokumentowane innymi środkami dowodowymi. Wtedy szanse na pozytywne rozpatrzenie wniosku są zwiększone.

To jak zapłacić grzywnę z sądu zależy od tego, czy będzie ona rozłożona na raty, czy też nie. W razie jakichkolwiek pytań i wątpliwości prawnik Lublin odpowie na wszystkie nurtujące kwestie, a także pomoże w wypełnieniu potrzebnych dokumentów. 

Czy darowizna to zawsze decyzja na całe życie? – wyjaśniamy kiedy można ją cofnąć

Czy można cofnąć darowiznę? W Polsce jak i innych krajach jest to możliwe jedynie po ówczesnym udowodnieniu rażącego braku wdzięczności ze strony obdarowanego. Co kryje się pod tymi słowami i ile czasu ma darczyńca na wycofanie swojej decyzji o darowiźnie? Dzisiaj odpowiemy na te pytania. 

Czym jest darowizna i kto może ją dać i dostać?

Darowizna według oficjalnej definicji jest formą umowy, w której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego, kosztem swego majątku (Kodeks cywilny art. 888). Może ją przekazać członek najbliższej rodziny, czyli np. rodzic, dziecko, wnuki, dziadkowie, rodzeństwo czy małżonkowie.

W tym kręgu otrzymanie darowizny nie musi się wiązać z zapłatą podatku niezależnie od jej wielkości, jedynie po spełnieniu dwóch warunków. Z czego jeden z nich dotyczy złożenia dokumentu SD-Z2 w urzędzie skarbowym. 

Kiedy możliwe jest odwołanie darowizny przez darczyńcę?

Każdy darczyńca, który chce odwołać swoją darowiznę, musi posiadać konkretny argument w postaci rażącego zachowania i niewdzięczności ze strony obdarowanego. Odpowiadając więc na pytanie, czy można cofnąć darowiznę, tak! Oprócz złego postępowania należy dotrzymać także terminu. W tym przypadku darczyńca ma rok na cofnięcie darowizny od momentu dowiedzenia się o rażącej niewdzięczności

Po decyzji wszczęcia postępowania powinno się sporządzić pismo z odwołaniem darowizny i podanie konkretnych przyczyn. Obdarowany może zrezygnować z uzyskanego majątku, a jeśli tego nie zrobi, sprawa trafia do sądu. Tak jest np. w kwestii nieruchomości. Czy można unieważnić akt notarialny darowizny w takim przypadku? Jak najbardziej. 

Czy można odebrać darowiznę? Cofnięcie darowizny jest możliwe także jeszcze przed jej wykonaniem, ale już po zawarciu umowy. W tym przypadku powodem mus być drastyczna zmiana w statusie majątkowym darczyńcy, który uniemożliwia jego godne życie po przekazaniu darowizny. 

Pomoc adwokata przy cofaniu darowizny 

Jeśli potrzebujesz pomocy przy wysłaniu pisma do darczyńcy, a następnie złożeniu go do sądu o cofnięcie darowizny, warto skorzystać z pomocy specjalisty. Będzie ona przydatna także wtedy gdy nie masz pewności czy można odwołać darowiznę w danym przypadku. Adwokat Lublin specjalizuje się w prawie cywilnym, przez co bez problemu będzie mógł poprowadzić całą sprawę od momentu ukazania rażącej niewdzięczności ze strony obdarowanego. Prawnik odpowie także na pytanie kiedy nie można cofnąć darowizny oraz ile kosztuje cofnięcie darowizny.

Prawo cywilne Lublin obejmuje także inne usługi związane z reprezentacją klienta przed sądem czy w negocjacjach. Prawnicy przeprowadzają dochodzenia roszczeń majątkowych, podziału majątku po rozwodzie, prowadzą sprawy odszkodowania za szkody komunikacyjne i medyczne oraz wiele więcej. 

Co to jest nawiązka?

Co to jest nawiązka? Zadaje sobie to pytanie każdy, kto ma stanąć przed sądem w wyniku wyrządzenia krzywdy na zdrowiu drugiej osoby, w ruchu komunikacyjnym lub przestępstwa przeciwko środowisku. Nawiązka jest to kwota pieniężna stanowiąca środek karny podlegająca opłaceniu na rzecz poszkodowanego przez sprawcę. 

Co to jest nawiązka w prawie karnym?

Nawiązką określana jest kwota pieniędzy, która ma zostać zapłacona na rzecz poszkodowanego jako forma odszkodowania ze strony sprawcy. Zazwyczaj jest ona uiszczana na konto pokrzywdzonego, jednakże w wyniku śmierci lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, sąd wskazuje nawiązkę do przekazania na rzecz bliskich lub Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Za decyzją Wysokiego Sądu może być też tak, że zostanie ona przekazana zarówno poszkodowanemu, jak i na cel powyższego Funduszu. 

Nawiązka najczęściej jest zasądzana obok kary zasadniczej (kara pozbawienia lub ograniczenia wolności), z którą powinien liczyć się sprawca po dokonaniu czynu krzywdzącego. Jej obecność i wysokość zawsze jest orzekana przez sąd w ramach danego wyroku, a w życie wchodzi po jego uprawomocnieniu. Co więcej, jeśli wysokość nawiązki nie satysfakcjonuje poszkodowanego, może on wszcząć odrębne postępowanie cywilne w celu uzyskania większej kwoty. Należy również pamiętać, że nawiązka podlega dziedziczeniu, zatem zyskując spadek po sprawcy obarczonego nawiązką, należy uregulować dług.

Czy nawiązka KK wyklucza zadośćuczynienie?

Nawiązka KK, czyli nawiązka w kodeksie karnym jest zawsze dodatkową formą zadośćuczynienia obok postawionej kary zasadniczej zasądzanej przez sąd. Jak już wyżej wspomniano, nawiązka jest formą środka karnego, który ma za zadanie po części pokryć koszty szkody, której rozmiarów nie da się dokładnie określić. Jest w takim razie uproszczoną formą rekompensaty.

Natomiast w przypadku zadośćuczynienia powinna być to dokładna suma, która pokryje wszystkie szkody poniesione przez ofiarę, np. w wypadku samochodowym będzie to naprawa samochodu i hospitalizacja. Pieniądze na ten cel wypłacane są zazwyczaj z ubezpieczenia posiadanego przez sprawcę. Jeśli jest to możliwe, nawiązka wtedy nie jest zasądzana. Nie ma zatem przypadku, w którym pokrzywdzony zyska podwójną kwotę. 

Nawiązka sądowa w przypadku przestępstwa przeciwko życiu lub zdrowiu

Rozprawy sądowe, w których możliwe jest orzeczenie nawiązki na rzecz ofiary, dotyczą postępowań karnych. Występują trzy grupy przestępstw, za które może być zasądzony tego typu środek karny. Do pierwszej z nich należą wszystkie czyny karalne przeciwko zdrowiu lub życiu. Nawiązka regulowana przez kodeks karny art. 39 orzekana jest w takich przypadkach jak naruszenie czynności narządu ciała, uszczerbek na zdrowiu lub ciężki uszczerbek na zdrowiu, naruszenie ciała lub rozstrój zdrowia. 

Najczęściej nawiązka z tego tytułu jest zasądzana w postępowaniach w przypadku naruszenia zdrowia lub śmierci w wyniku wypadków komunikacyjnych. Może być ona uiszczana bezpośrednio na rzecz pokrzywdzonego, ale również pośrednio dla osób bliskich zmarłej osoby

Nawiązka sądowa w przypadku przestępstwa przeciwko środowisku 

Nawiązka może być także ustalona w wyniku postępowania karnego po dokonaniu przestępstw przeciwko środowisku. W tym przypadku mogą one dotyczyć różnych zniszczeń w świecie roślinnym i zwierzęcym, celowe zanieczyszczanie środowiska, nieodpowiednie postępowanie z odpadami, w tym także niewłaściwe zabezpieczenie materiału promieniotwórczego oraz inne zachowania godzące w naturalne piękno krajobrazu. Kwota pieniężna z tego tytułu pokrywana jest przez sprawcę na rzecz Instytucji lub Parków Narodowych, w zależności od rodzaju i miejsca dokonanej krzywdy. 

Nawiązka sądowa w przypadku sprowadzenia katastrofy w ruchu komunikacyjnym

W wyniku wypadku w ruchu komunikacyjnym, sprowadzenia bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy w ruchu, sprowadzenia katastrofy komunikacyjnej lub spowodowanie wypadku komunikacyjnego przez żołnierza nawiązka orzekana przez sąd jest na rzecz poszkodowanego w tym wydarzeniu. W przypadku śmierci ofiary, nawiązka sądowa może być skierowana dla najbliższych, których sytuacja życiowa w wyniku tragedii uległa pogorszeniu, lub jeśli nie ma takiej możliwości, jest ona uiszczana na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej

W jakich wysokościach może być nadana nawiązka sądowa w prawie karnym?

Nawiązka na rzecz poszkodowanego może być orzeczona w wysokości do 100 000 zł. Jej kwota dostosowywana jest indywidualnie podczas każdego procesu karnego. W szczególnych przypadkach, gdy wymierzona kwota konieczna do pokrycia przez sprawcę powodowałaby problem dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny, wtedy sąd może zmniejszyć jej wysokość. Nawiązka wynosząca do 1 000 000 zł może być zasądzona w przypadku gdy podczas dokonania przestępstwa sprawca osiągnął korzyść majątkową znacznej wartości. 

Kiedy i jak zapłacić nawiązkę na rzecz poszkodowanego?

Obowiązek uiszczenia nawiązki na rzecz pokrzywdzonego przez sprawcę następuje po uprawomocnieniu się wyroku. Po upływie tego terminu powinien niezwłocznie pozyskać dane do zapłaty zawiązki od poszkodowanego i pokryć kwotę. Nie ma określonego dokładnego czasu, jakie przysługuje sprawcy na zapłatę, jednakże lepiej jest to zrobić, zanim zostanie wydane wezwanie pokrzywdzonego. Przedawnienie nawiązki następuje dopiero po 6 latach od wyroku. Rzadko jednak sprawcom udaje się uniknąć tego typu środka kary, ze względu na możliwość wystąpienia osoby upoważnionej do sądu lub komornika w celu wyegzekwowania nawiązki.  

Czy nawiązka KK może być pokryta przez ubezpieczyciela?

Niestety nie ma takiej możliwością, aby nawiązka była pokrywana przez ubezpieczyciela. Sprawca musi samodzielnie pokryć jej koszty na rzecz ofiary lub jej rodziny. Czasami udaje odzyskać się pieniądze od ubezpieczyciela jedynie, wtedy gdy całą sprawę prowadzi się zgodnie z ustalonymi zasadami. Należy mieć jednak na uwadze, że wypłata ze strony ubezpieczyciela nie będzie miała miejsca zaraz po uprawomocnieniu się wyroku. Możliwość domagania się zwrotu pieniędzy przekazanych na nawiązkę z tytułu polisy OC zależy od okoliczności sprawy. 

Oferta usług prawnych, z których warto skorzystać w momencie nałożenia nawiązki

Chcąc uzyskać konkretne odpowiedzi na pytanie, czy można zwrócić się do ubezpieczyciela o zwrot kosztów nawiązki, najlepiej jest skonsultować się z adwokatem i przedstawienie mu wszystkich szczegółów całej sprawy. Oferta kancelarii Adama Zaleskiego obejmuje prawo rodzinne, cywilne, karne, gospodarcze i handlowe, a także prawo nieruchomości. Adwokat Lublin świadczy kompleksowe usługi prawne, sporządza i prowadzi niezbędną dokumentację w każdej sprawie, negocjuje między stronami, udziela porad oraz sporządza opinie i reprezentuje swoich klientów przed sądem.

Nasza kancelaria Adama Zaleskiego oferuje także świadczenia z prawa pracy w Lublinie. Wpieramy naszych klientów w przypadku dochodzeń roszczeń w postępowaniu egzekucyjnym, ogłaszania upadłości oraz prowadzenia rokowań. Zapraszamy do kontaktu i współpracy. 

Nie przyjęcie mandatu – sprawa w sądzie

Wiele osób się zastanawia, czy można nie przyjąć mandatu. W rzeczywistości jednak gdy dochodzi do konfrontacji z funkcjonariuszem policji, nie mamy zbyt dużo czasu na to, by rozważać wszelkie dostępne „za” i „przeciw”. Decyzję należy podjąć od razu. Jeśli chcesz wiedzieć, co grozi za nieprzyjęcie mandatu i czy w ogóle warto się decydować na ten ruch, zapraszamy do lektury.

Czy można odmówić przyjęcia mandatu?

Prawo do odmowy przyjęcia mandatu ma każdy obywatel Rzeczypospolitej. Jest to uregulowane konstytucyjnie i wiąże się z prawem do obrony. Każdy, kto chce, może dowodzić swojej niewinności w sądzie. Bo to tam zwykle kończą się sprawy, którym początek daje krótkie „Nie!” wypowiedziane podczas kontroli na drodze. Co ciekawe, sprawca kolizji lub osoba, która dopuściła się przekroczenia prawa, np. ograniczenia prędkości na terenie zabudowanym, może odmówić przyjęcia mandatu, bez podawania powodów swojej decyzji. Zanim jednak ochoczo zdecydujesz się na tego rodzaju działania, zastanów się, kiedy można nie przyjąć mandatu, a kiedy lepiej się na to zdecydować.

Czym jest mandat?

Mandat karny to sankcja finansowa, nakładana na osobę, która dopuściła się wykroczenia drogowego. Wysokość grzywny ustalana jest przez policjanta i bezpośrednio odnosi się do obowiązujących przepisów. Jeśli funkcjonariusz policji uzna, że doszło do wykroczenia drogowego, zwykle nakłada na kierowcę określoną karę finansową. Osoba oskarżona nie musi zgadzać się z tą decyzją. I choć prawo odmowy ma każdy, warto mieć świadomość, że decyzja tego rodzaju może skutkować poważnymi konsekwencjami.

Nieprzyjęcie mandatu koszty sądowe

Nieprzyjęcie mandatu, choć dozwolone, może wywołać lawinę niepotrzebnych sytuacji. Sprawa tego typu od razu trafia do sądu rejonowego właściwego dla miejsca popełnienia wykroczenia. Wbrew pozorom to nie pozostaje bez znaczenia! Jeśli policja wręczyła Ci mandat podczas Twojego pobytu nad morzem, to – choć pochodzisz z Krakowa – przypominamy, że sprawa nie zostanie skierowana do sądu właściwego dla Twojego miejsca zamieszkania, ale dla miejsca popełnionego wykroczenia. W praktyce oznacza to, że na każdą rozprawę należy udać się do wskazanego miasta. To generuje dodatkowe koszty. 

Ważne! Sąd w momencie, gdy dojdzie do rozprawy, będzie analizować cały zgromadzony materiał dowodowy. W takich sytuacjach najczęściej brane są pod uwagę: zapis z urządzenia GPS (jeśli takowy istnieje), zeznania świadków (w tym policjantów), zapis z urządzeń monitorujących prędkość na drodze, a także opinia biegłego. Jeśli nie masz mocnych dowodów potwierdzających Twoją niewinność, zastanów się, czy warto podejmować ryzyko. Brak pewności i chwilowa złość mogą Cię wiele kosztować.

Jakie są koszty sądowe za nieprzyjęcie mandatu?

W razie rzeczywistego popełnienia wykroczenia sąd może skazać Cię na wysoką grzywnę i zwrot kosztów sądowych, w tym opłaty sądowe, wydatki i opłaty kancelaryjne. To oznacza, że istnieje duże prawdopodobieństwo, że wymierzona kara będzie kilkukrotnie wyższa niż mandat. Jeśli wiesz, że popełnione przez Ciebie wykroczenie rzeczywiście miało miejsce, nie ryzykuj.

Czy po odmowie przyjęcia mandatu można go przyjąć?

Co w sytuacji, gdy pod wpływem emocji to sprawa w sądzie wydała Ci się korzystniejsza, ale czujesz, że ostatecznie chcesz z tego zrezygnować? Masz niewiele czasu, ale jest jeszcze szansa! Niezwłocznie udaj się do pobliskiego komisariatu. Tam masz możliwość na przyjęcie mandatu i uniknięcie wysokich kosztów. Wiele zależy od dobrej woli funkcjonariuszy i chęci porozumienia. Co ważne! Gdy podczas kontroli zdecydujesz się na mandat, nie możesz później zmienić zdania. Nawet jeśli po powrocie do domu zorientujesz się, że wręczona grzywna jest zbyt wysoka lub bezpodstawna.

Podsumowanie

Wiesz już, kiedy można nie przyjąć mandatu. Pamiętaj jednak, że kwestie tego rodzaju są nieco bardziej skomplikowane. Ogólnie masz niewiele czasu na podjęcie decyzji, a do tego skierowanie sprawy do sądu nie jest jednoznaczne z eliminacją punktów karnych. Do tego sprawa będzie się toczyć w sądzie rejonowym właściwym dla miejsca wykroczenia. Dlatego, zwłaszcza gdy masz wątpliwości co do swoich racji, czasem lepiej zrezygnować. Choć odpowiedź na pytanie: „czy można odmówić przyjęcia mandatu” jest jednoznaczna – można. Tylko czy to się opłaca?

Odszkodowanie za mobbing

Coraz więcej polskich pracowników ma świadomość dotyczącą zjawiska mobbingu. Nie każdy jest jednak gotów, by walczyć o odszkodowanie za mobbing. Panuje przekonanie, że trudno jest go udowodnić, a ewentualne zadośćuczynienie nie jest warte tego zachodu. Czy tak jest w rzeczywistości? Przyjrzyjmy się temu zagadnieniu bliżej.

Czy należy się odszkodowanie za mobbing w pracy?

Aby odpowiedzieć na to pytanie, warto przywołać na początek zapisaną w Kodeksie pracy zasadę równego traktowania w zatrudnieniu. Zgodnie z nią pracownicy mają równe prawa z tytułu wykonywania takich samych obowiązków. Równe traktowanie ma dotyczyć m.in. takich kwestii jak sposób nawiązania i rozwiązania pracy, warunki zatrudnienia czy możliwości awansów i szkoleń podnoszących kwalifikacje. Obowiązywać ma wszystkich pracowników, niezależnie od płci, wieku, rasy, religii, narodowości, orientacji seksualnej, stopnia sprawności, przekonań politycznych czy faktu zatrudnienia na czas określony/nieokreślony, w pełnym/niepełnym wymiarze czasu pracy.

Artykuł 18[3D] Kodeksu pracy podaje, że pracownik, względem którego pracodawca naruszył zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, ma prawo uzyskać odszkodowanie. Podaje również minimalną kwotę takiego odszkodowania: nie może być ona niższa niż minimalne wynagrodzenie za pracę w danym roku. Jeśli u pracownika wystąpił rozstrój zdrowia z powodu mobbingu, może on dodatkowo ubiegać się o zwrot poniesionych z tego tytułu kosztów. 

Żeby doprecyzować kwestie mobbingu, w 2004 roku wprowadzono przepisy, które definiują to zjawisko. Zapis w Kodeksie pracy głosi, że  mobbing to: 

działanie lub zachowanie dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników.

Kolejne zmiany przepisów związanych z mobbingiem pojawiły się we wrześniu 2019 roku i wprowadziły możliwość ubiegania się o odszkodowanie za mobbing w pracy również przez te osoby, które nie rozwiązały umowy o pracę pomimo mobbingu.

Przepisy dają więc zielone światło dla ubiegania się o zadośćuczynienie za mobbing.   

Jak uzyskać odszkodowanie?

Nie jest łatwo udowodnić mobbing. Odszkodowanie udaje się uzyskać tylko w przypadkach, które są dobrze udokumentowane. Oprócz tego muszą być spełnione wszystkie przesłanki mobbingu jednocześnie, tzn. musi on być:

  • długotrwały, czyli nie uznaje się pojedynczych incydentów, 
  • regularny, czyli kolejne przypadki pojawiają się w niezbyt dużych odstępach czasu,
  • uciążliwy, czyli przeszkadzający w wykonywaniu obowiązków, wpływający na wydajność i samoocenę,
  • uporczywy, czyli skierowany świadomie w kierunku ofiary mobbingu i powtarzany w celu wywołania wspomnianych wyżej efektów.

Dowodami, które mogą uwiarygodnić wniosek o odszkodowanie za mobbing mogą być m.in.

  • własne notatki z datami i opisem konkretnych zachowań mobbera, 
  • korespondencja firmowa między poszkodowanym a mobberem — maile, wiadomości na komunikatorach, smsy itd., 
  • dokumenty związane ze sprawą, np. skarga złożona wcześniej do pracodawcy, zapis grafików pracy, dokumenty związane z nałożeniem kar porządkowych na pracownika,
  • dokumentacja medyczna, jak np. paragony za wizyty i psychiatry, psychologa, notatki terapeuty, opinie specjalistów,
  • zeznania świadków. 

Wątpliwości budzi możliwość przedstawienia jako dowód nagrań rozmów. Należy dokładnie przemyśleć, czy nagranie nie narusza konstytucyjnych praw uczestniczących w nich osób.

Oprócz powoływania się na kodeks pracy osoba będąca ofiarą mobbingu może skorzystać również z przepisów prawa cywilnego i karnego. Jeśli dochodziło do zjawisk takich jak dyskryminacja lub molestowanie, jest to podstawa, by pozwać mobbera z tych dodatkowych tytułów. Osobom, które gubią się w gąszczu przepisów pomóc może doświadczony adwokat prawo pracy Lublin

Ile należy się odszkodowania za mobbing?

Nigdzie nie została określona maksymalna wysokość odszkodowania za mobbing. Oznacza to, że teoretycznie można ubiegać się o kwoty znacznie wyższe, niż odpowiadające minimalnemu wynagrodzeniu. Zadośćuczynienie ma służyć nie wzbogaceniu się pozywającego, lecz utrzymaniu jego dotychczasowych warunków życia. Powinno być dostosowane do:

  • okresu trwania zjawiska, 
  • poziomu rozstroju zdrowia i intensywności cierpień poszkodowanego, 
  • poziomu reakcji pracodawcy (czy reagował na zgłaszane skargi, czy pozostawał bierny). 

Utrzymane w rozsądnych granicach odszkodowanie wynosi kilkukrotność miesięcznej pensji pracownika

Najwyższe odszkodowania za mobbing w Polsce sięgały kilkudziesięciu tysięcy złotych. 

Podsumowanie

Jeśli padłeś ofiarą mobbingu, chętnie pomogę Ci w dochodzeniu swoich praw. Doradzam w sprawach związanych z dyskryminowaniem pracowników i mobbingiem w firmach. Pomagam ocenić szanse na odszkodowanie za mobbing. Finansowe zadośćuczynienie jak najbardziej jest osiągalne — wymaga tylko znajomości przepisów i umiejętnego powołania się na nie w pozwie.

Zapraszam do kontaktuAdwokat Lublin Adam Zalewski 

Jak zmienić nazwisko po rozwodzie?

Z roku na rok rozpada się coraz większa liczba małżeństw, dlatego wiele osób zadaje pytanie, jak zmienić nazwisko po rozwodzie? Przeważnie dotyczy to sytuacji, gdy relacja kończy się w nieprzyjemnej atmosferze. Przyczyny rozwodów bywają bardzo różne, ale nawet jeśli związek zakończył się bez konfliktu, coraz więcej kobiet decyduje się na powrót do panieńskiego nazwiska sprzed ślubu. Co ważne, w sytuacji, gdy to mężczyzna przyjął nazwisko kobiety, on również ma prawo do jego zmiany. Czy warto zmienić nazwisko po rozwodzie i jak się za to zabrać? Jakie mamy możliwości i ile to kosztuje?

Zmiana nazwiska – najważniejsze informacje

Przede wszystkim należy pamiętać, że możliwa jest tylko zmiana nazwiska po rozwodzie. Oznacza to, że budząca zainteresowanie wielu osób zmiana nazwiska w trakcie rozwodu nie jest możliwa i należy poczekać z rozpoczęciem procesu do uzyskania prawomocnego wyroku sądu. Procedury jak się za to zabrać regulują przepisy prawa, między innymi ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz.U. z 2020 r. poz. 707) czy kodeks rodzinny i opiekuńczy, który wskazuje, ile mamy czasu na zmianę nazwiska po rozwodzie i w obecności kogo, należy o to wystąpić. W artykule 59 znajdziemy informację:

W ciągu trzech miesięcy od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu małżonek rozwiedziony, który wskutek zawarcia małżeństwa zmienił swoje dotychczasowe nazwisko, może przez oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub konsulem powrócić do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa.

Czynność zmiany nazwiska jest to czynność urzędowa, czyli podlega państwowej administracji. Co to dokładnie oznacza?

Zmiana nazwiska po rozwodzie – dokumenty i kolejne kroki

Na zmianę nazwiska mamy trzy miesiące od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o rozwodzie. Później jest to również możliwe, ale wymaga nieco innych działań i nie jest już takie proste. W obecności kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w dowolnym mieście w kraju lub konsulem w polskim konsulacie, jeśli mieszkamy za granicą, należy złożyć wniosek o zmianę nazwiska po rozwodzie. Niezbędne do tego są:

  • dokument tożsamości (dowód osobisty/paszport);
  • dowód wniesienia opłaty skarbowej;
  • informacja, gdzie sporządzono akt małżeństwa;
  • data uprawomocnienia orzeczenia sądu o rozwodzie.

Urzędnik informuje, jeśli będą potrzebne dodatkowe dane, na przykład w sytuacji, gdy rozwód miał miejsce za granicą. Ile trwa zmiana nazwiska? Kierownik USC/konsul od razu przyjmuje oświadczenie o powrocie do nazwiska, które było noszone przed ślubem i przygotowuje protokół, który należy podpisać. Następnie jest on przekazywany do kierownika USC, w którym zawarto akt małżeństwa. Jego zadaniem jest dołączenie adnotacji o zmianie do oryginalnego dokumentu. Od chwili kiedy tego dokona, można używać nowego nazwiska. Odpis skrócony tego aktu również będzie zawierał aktualne nazwisko. Czas zależy więc od tego, gdzie składamy oświadczenie.

Zmiana nazwiska po rozwodzie – koszt

Już wiemy, jak i gdzie złożyć oświadczenie o zmianie nazwiska po rozwodzie, kolejnym pytaniem będzie zapewne, na jaki wydatek należy się przygotować. Trzeba pamiętać, że kwoty te są raz na jakiś czas aktualizowane i zależą od miejsca, w którym składamy dokumenty (w kraju, czy za granicą). Ile więc kosztuje zmiana nazwiska po rozwodzie? W Polsce zapłacimy 11 zł, za granicą koszt procedury może sięgać 50 euro, ale o walucie i wysokości opłaty informowani jesteśmy na miejscu.

A gdzie zgłosić zmianę nazwiska po rozwodzie? Należy poinformować urzędy, bank, pracodawcę oraz wymienić dokumenty takie jak dowód, paszport czy prawo jazdy. To są dodatkowe koszty, o których należy pamiętać.

Jak zmienić nazwisko po rozwodzie po upływie 3 miesięcy?

Jeśli przekroczymy termin trzech miesięcy na złożenie oświadczenia, pozostaje nam administracyjna zmiana nazwiska po rozwodzie, która również odbywa się przed kierownikiem USC. Jednak droga wygląda trochę inaczej, gdyż tutaj musimy wskazać istotny powód do zmiany. Miejsca takie jak Kancelaria Adwokacka Lublin zajmują się przygotowaniem niezbędnej dokumentacji i jej uzasadnieniem, więc warto skorzystać z usług doświadczonych prawników, aby szybko i z pozytywnym skutkiem przeprowadzić cały proces zmiany nazwiska.

Podsumowanie

Zmiana nazwiska ma duży wpływ na samopoczucie osoby, która przeszła przez rozwód. Pozwala odciąć się od nieprzyjemnych wspomnień. Wymaga jednak dopilnowania terminów i procedur. W naszej kancelarii uzyskać można niezbędne informacje o całym procesie. Działamy też na innych płaszczyznach, sprawdź sam: rozwód Lublin, separacja Lublin.